|
OVERGEVOELIGHEID VOOR ELEKTRISCHE EN
ELEKTROMAGNETISCHE VELDEN |
|
|||
| Contact | Links | |||
| |||||||||
|
|
Storende apparaten
We beperken ons hier tot de EM velden van de drie laagste frequentiegebieden –ULF, ELF en VLF, omdat die het vaakst storen en thans het best zijn te begrijpen. Een EM veld kan als storend worden ervaren bij een
combinatie van factoren: Wanneer is een apparaat storend? Mogelijk storend Regelmatige stroomverbruikers. Veel van de warmteproducerende apparaten als straalkachels etc. vormen regelmatige velden van 50 Hz. Doordat de plus en minaansluiting op grote afstand van elkaar zitten bestaat er een lange antenne in de vorm van de gloeispiraal. De velden zijn relatief ‘schoon’, d.w.z. de sinusvorm die het verband uitdrukt tussen veldsterkte en tijdsverloop is niet verstoord, en de netspanning wordt niet vervuild. Voorbeelden: stroomleidingen in/onder/boven het huis, meterkast, straalkachel, electrische radiator, alle warmtegenererende apparaten zoals soldeerbout, broodrooster, waterbed, electrische deken. Ook: stroomtoevoer van tractiewagens in trein, tram en trolleybus. Van storend verdacht Transformatoren komen voor in alle soorten, maten en vermogens. Met de komst van digitale klokjes, radio’s, printers, scanners, draagbare telefoons, oplaadbare scheerapparaten en boormachines, schellen, ISDN apparatuur, om er maar enkele te noemen nemen de potentieel storende velden sterk toe. Normaal is de transformator –als die goed is ontworpen- een elektrisch in zich zelf gesloten structuur die maar weinig velden zal uitzeden. De praktijk is echter anders: er zijn tamelijk goede en zeer slechte die navenant weinig, resp. veel stroom verspillen in de vorm van straling en warmte. Vooral van de slechte is onheil te verwachten en het advies is dan ook de stekker van deze apparaten uit het stopcontact te trekken als ze even niet worden gebruikt, zeker ‘s nachts. Geometrie van apparaten Om problemen uit de weg te gaan kan men ook rekening houden met de geometrie van de bron, want de veldlijnen zoals die uit bijv. een transformator of monitor komen hebben een bepaalde verspreiding door de ruimte. Door een magnetometer rond een apparaat te bewegen wordt dat effect direct duidelijk. Wat beeldschermen en TV’s betreft kan men het beste recht voor het toestel zitten omdat de electronica zo is gegroepeerd dat de meeste veldlijnen ontspringen aan de zijkant, boven/onderkant en achterkant. 1. Onregelmatige stroomverbruikers. Apparaten als schakelende voedingen en spaar- en TL lampen zijn vaak als storend aangewezen. Ze nemen op onregelmatige wijze stroom uit het net op en geven duidelijke rimpelingen van de 50 Hz sinusoidale golfpatronen. Voorbeelden: thyristor, dimmer, spaarlamp, TL buis, TL installatie met regelende lichtsterkte. 2. Schakelende voeding. Veel electronica wordt tegenwoordig geleverd met de goedkope schakelende voeding (zie onder). De vermogensregulatie van deze apparaten gebeurt door het in stukjes knippen van de 1/50 sec. cyclus; door de stukjes langer of korter te laten duren wordt een gefragmenteerde stroomtoevoer gegenereerd. Voorbeelden: PC en TV beeldschermen, videorecorder, draagbare radio op netvoeding, stofzuiger, elektrisch klokje, regelapparatuur voor waterbed en elektrische deken, programmeerbare CV kamerthermostaat, mobiele huistelefoon. 3. Elektromotoren. Velen klagen over problemen met huishoudelijke apparaten als stofzuiger, mixer, haardroger, etc. Draaiende elektromotoren genereren een EM-wisselveld, afhankelijk van het toerental. De rotor die draait in het veld van een permanente magneet is zelf de bron van EM-velden. Bij vonkende collectors ontstaat het probleem van scherpe stroom- en veldpieken: krachtige onregelmatigheden in de omgevende velden. 4. Automobiel. Sommigen klagen over het slaap- en duizeligmakende effect van een personenauto. Dit wordt wel geweten aan de hoge spanningspieken door de ontsteking en stroomverdeler bij een benzinemotor. Er wordt wel geadviseerd in deze gevallen te kiezen voor een dieselmotor maar naar recentelijk blijkt biedt dit niet in alle gevallen de oplossing. Auto’s in het algemeen hebben tevens wisselvelden die worden gegenereerd door de dynamo met spanningsstabilisatie bij de accu en door elektromotoren van ventilator en ruitenwisser bijv. Ook zijn er pulserende gelijkstroomvelden door de electronica van informatiesystemen en kompas etc., en van electrische brandstofinjectiesystemen. Daarnaast is er de geluidsinstallatie; indien de luidsprekers hun retourstroom via het chassis hebben ontstaat er een stereo-stroomkring van toon-afhankelijke wisselstromen die ook kunnen storen. 5. Beeldschermen van PC en TV. In vele gevallen is gerapporteerd dat Elektrische Overgevoeligheid in de meeste gevallen begint met langdurige blootstelling aan PC beeldschermen. Het verschijnsel ‘rosacea’ is een eerste symptoom dat er iets aan de hand is, de echte allergie ontstaat geleidelijk als vervolg daarop. Wat is hier aan de hand? Bijzonderheden beeldopbouw bij monitoren De beeldopbouw wordt gedirigeerd door diverse electronica-circuits: - vorming en focussing van elektronenbundel, sterktemodulatie en kleur, - horizontale en verticale straalafbuiging. De hierbij vrijkomende EM velden kunnen eenvoudig worden gemeten: de frequenties liggen tussen enkele tientallen Hz en 38kHz. Voor TV’s en PC’s zullen de waarden niet essentieel verschillen. Naar we weten uit het wereld van bedrijfsspionage kunnen de ontsnapte monitorsignalen eventueel over grote afstand door derden worden geregistreerd. Isolatie van monitoren is derhalve nodig indien bedrijfsgeheimen moeten worden beschermd. Toch is de ervaring van sommigen dat beeldschermen van TV en PC een verschillende uitwerking hebben die samenhangt met het type gebruik. De ouderwetse PC fluorescentieschermen zijn steeds ziekmakend, maar sommige merken sterker dan andere. De klassieke TV schermen echter zijn in wezen ‘schoon’ zolang er normale bewegende en altijd ‘vage’ TV beelden worden getoond. Echter, zo gauw er scherpe lettertjes worden getekend –zoals door een homecomputer die vroeger op de TV werd aangesloten, of later bij Teletekst- gaat het onmiddellijk mis. De TV wordt dan even problematisch als een PC beeldscherm met lettertjes. Mogelijke verklaring van de effekten Kennelijk geeft tekstvorming een omschakeling in de geproduceerde velden. Inmiddels hebben we uitgesloten dat effecten als beeldflikkeringen via de ogen worden waargenomen en via het brein ‘vertaald’. Onze hypothese is gestoeld op het effect van snelle sterktemodulatie van de elektronenstraal bij het herhaald tekenen van fijne structuren als letters: de overgangen licht-donker vergt een krachtsinspanning van de electronica om de nodige scherpte te bereiken. Vertaald in electronische termen kan het schrijven van een stukje letter worden gezien als een ‘blok-pulsje’ van de straalmodulatie. En van zulke blokpulsjes is het brein van EO-gevoeligen waarschijnlijk niet gediend, om wat voor reden dan ook. Hoe één en ander in het lichaam wordt vertaald in ziekmakende effecten dient te worden uitgezocht. Als deze theorie klopt zou ook een verklaring gevonden zijn voor het effect dat sommige monitoren schadelijker zijn dan andere; inderdaad zijn de apparaten met hoge resolutie –zowel de PC’s als de moderne TV’s- schadelijker dan de ouderwetse. Een ander aspect is dat modernere apparaten tegenwoordig zijn uitgerust met een ‘schakelende voeding’ voor hun stroomvoorziening. Deze voeding alleen al is schadelijk, waardoor het moeilijker wordt de effecten van beeldvorming en voeding van elkaar te onderscheiden. De moderne platte LCD (TFT) schermen hebben slechts zeer zwakke electronica geďnstalleerd voor de beeldvorming omdat LEDs die taak hebben overgenomen van de aloude stroomvretende fluorescentieschermen. Alle klachten overziend lijkt het er op dat de meeste hinder wordt ondervonden van apparaten met een onregelmatige stroomopname zoals dimmers, TL verlichting, PC en TV beeldbuizen en ‘schakelende voeding’. Het uitgestraalde spectrum van velden is tamelijk breed, zo ook is de opname uit het net. Zowel apparaat als stroomtoevoerende leidingen geven ongewenste velden. Terug naar Gezondheidsklachten
Laatste update: 12-05-06 |