Ervaringsverhaal Hugo Schooneveld

Hieronder mijn persoonlijke verhandeling.

Zo’n 25 jaar geleden begon het computertijdperk voor particulieren met de introductie door Steve Jobs van de Apple I. Enkele andere merken homecomputers volgden, waaronder de Commodore 64 en Sinclair’s ZX80/81 en Spectrum. Ik was één van de eerste kopers van de Spectrum 48K en sloot hem gelijk aan op de TV van mijn schoonmoeder omdat ik zelf nog geen kleuren-TV bezat. Alles werkte prima en we hadden enkele kostelijke uren plezier en verbazing dat zo’n klein ding zoveel kon. Programma’s laadde je met een cassetterecorder. De eerste nacht was erg onrustig, naar ik dacht van niet-verwerkte opwinding van de avond daarvoor. Dat was echter niet het geval want alle volgende nachten waren een ramp. Ik raakte er van overtuigd dat de computer de schuldige was en dat die zijn effect uitoefende via straling die hij uitzond in de vorm van elektromagnetische (EM) velden. Ik ging lijden aan een chronische vermoeidheid en humeurigheid, gepaard gaande aan een afname van het incasseringsvermogen.

Hoewel dit achteraf gezien een te eenvoudige verklaring bleek, bleven de effecten voortduren. Later toen in met heuse PC’s werkte –eerst Digital Rainbow, later diverse IBP PC’s- bleven de effecten voortduren. In werkelijkheid zijn het zowel de computer zelf als de monitor –ook indien dat een TV scherm was- die elk hun effect hadden.

Op diverse manieren is geprobeerd de uittredende velden af te schermen. Daartoe werden alle onderdelen tezamen of apart ingepakt in kopergaas, aluminiumfolie, ijzeren trommels en dergelijke geleidende materialen. Dit was steeds hoogstens een gedeeltelijke verbetering en de hanteerbaarheid van de apparaten werd er ook niet beter op. Deze bevindingen wezen er al op dat we te maken hadden met electromagnetische velden die zich in tegenstelling tot electrische velden niet eenvoudig laten afschermen.

Los daarvan werd geprobeerd de mogelijke invloed van vrijkomende stofjes of stof te elimineren; deze gedachte werd ingegeven door Zweeds onderzoek waarbij bleek dat de vrijkomende geladen stofdeeltjes van het scherm terecht kwamen op de hoofdhuid van gevoeligen die daardoor huidproblemen kregen. Wij verwijderden mogelijk rondzwevende stofjes enerzijds door de apparaten volledig in een afzuiginstallatie te plaatsen en de lucht af te voeren, anderzijds door in de ruimte een lucht-ionisator te plaatsen die de rondzwevende stofdeeltjes ioniseert die daardoor neerslaan op de wanden van de kamer en geen rol meer kunnen spelen. Deze maatregelen hadden ook slechts een beperkt effect.

Ondanks alle maatregelen zijn de problemen nooit geheel overgegaan; met de komst van de recente platte TFT schermen zijn de problemen wel sterk teruggelopen.

Ik vroeg me af of ik de enige was met zulke effecten, ondervroeg collega computergebruikers en plaatste zelfs een artikel in een computerblad. De response was zeer laag. Ook toen ik later via de universitaire pers, regionale en landelijke dagbladen aandacht kreek voor mijn problemen bleef het aantal reacties laag. Je zou concluderen dat het probleem in Nederland nauwelijks bestaat. Ik vraag me dat nog steeds af. Mogelijk dat deze website andere mede-gevoeligen bereikt, hoewel dit communicatiemedium uiteraard slecht gekozen is.

De volgende lichamelijke verschijnselen deden zich voor:

• Na enkele minuten computergebruik voel ik een lichte duizeling en hoor hoge sistonen; druk op de trommelvliezen, beginnende nervositeit, brandend gevoel in het gezicht, kriebels in het haar, vaak naar de WC.
• Na een uur: sistonen worden luider, gevoel van grote vermoeidheid, hoofdpijn, krakende nekwervels, apathie, desinteresse in omgeving; het werken wordt moeilijker, de bloeddruk gaat omhoog koude voeten, rillerigheid.
• Na enkele uren: alle verschijnselen worden sterker, soort van autistisch gedrag en agressiviteit; geheugenstoring, onvermogen gegevens te onthouden, slaperigheid. In bed wil de slaap echter niet komen: slaappillengebruik.
• Volledig herstel van deze toestand duurt 1 of 2, soms 3 dagen, mits intussen niet opnieuw met PC’s wordt gewerkt. Bloeddruk gaat na een dag weer naar beneden. De omgeving heeft intussen overigens weinig aan me gemerkt en het denkvermogen wordt niet aangetast.

Hoewel alle verschijnselen grotendeels verdwijnen tijdens langere perioden van rust blijven ze steeds opnieuw oproepbaar. Permanente ziekte- of degeneratieverschijnselen heb ik niet waargenomen, met uitzondering van de huiduitslag op het hoofd, zowel in het gezicht als onder het haar, die op langere termijn medisch onderhoudt behoeft. Hoofdhuid-irritatie ("seborrhoisch eczeem") wordt bestreden met een door een huidarts voorgeschreven lotion, irritaties in het gezicht ("rosacea") met een zalf; beide blijven in de tijd werkzaam. Hoofdpijn –overigens een oude kwaal die steeds snel optreedt- wordt bestreden met aspirine. De andere klachten gaan meestal vanzelf over na 1 of 2 dagen rust.

De genoemde effecten berusten niet op lichamelijke effecten van een psychotische geest. De volgende waarnemingen leiden me tot de conclusie dat PC kast of scherm de ware boosdoeners zijn:

• Herhaaldelijk maakte ik mee dat ik in goede conditie zo vlak na een weekend in mijn werkkamer plotseling ‘onwel’ werd; verder werken was onmogelijk, creatief en constructief voorbereiden van een college of lezen van wetenschappelijke stukken was onmogelijk. Mijn concentratieverstoring kon dan worden getraceerd naar een PC die een collega in de kamer naast of onder de mijne had opgestart. De EM velden van die PC’s drongen ongehinderd door vloeren en muren heen. In goed overleg met die buren werden mijn aanwezigheid en hun PC activiteiten in de tijd gefaseerd. Omdat iedereen vervolgens heel gauw zijn PC de hele dag aan moest hebben – o.m. wegens het wegvallen van administratief personeel- bleef me niets anders over dan te vluchten naar een kamertje ver weg van notoire computergebruikers. Dat hielp.
• Gaandeweg veroverden PC’s ook winkels, balies en postkantoorloketten, etc., al of niet zichtbaar voor de bezoeker. In sommige winkels kon ik me niet vertonen zonder van slag te raken, mijn vrouw deed dan de inkopen. Of ik liep met een grote boog en snel om de probleem-PC heen. Intussen ‘ruik’ ik dergelijke PC’s soms op afstand van enige meters: de sistonen verraden hun aanwezigheid. Kennelijk bezit ik een soort ‘antenne’ voor de aanwezige velden.

Ik kon een keer de medewerking krijgen van een goede elektronicus met een EM veldmeter, een frequentieanalyzer. Dit apparaat werd voorzien van een eenvoudige spoel van koperdraad die in een EM veld een stroompje oplevert dat door de meter werd omgezet in een afleesbare uitwijzing op een LCD scherm. In een samengesteld EM veld werden de ingelezen signaalsterkte na Fourier-transformatie uitgezet tegen de frequentie: het verkregen grafische overzicht geeft onmiddellijk informatie over de aard van de aanwezige velden. Zo kon worden vastgesteld dat PC’s velden om zich hebben in frequenties tot 38 kHz, met hoge pieken bij zekere frequenties. Deze vallen in de categorie van "extreem lage frequenties", "ELF velden" genaamd. De velden worden o.m. gegenereerd door de elektronica in de beeldbuizen die de elektronenstraal moduleren en die welke de horizontale en verticale deflectie van de straal regelen. Dit zijn krachtige velden die overal doorheen gaan en niet door de gebruikelijke afschermingmaterialen zoals kopergaas worden afgeschermd. Ook bleek dat de ene PC de andere niet was; er zijn sterke verschillen tussen de geteste merken: de sterkste stoorders hadden de sterkste velden. Tot op meerdere meters afstand waren de veldsterkten goed meetbaar.

Ondertussen lijkt het er op dat de beeldbuisproducenten de straling weten te beperken; PC’s worden minder hinderlijk. Helemaal mooi zijn de platte TFT schermen die zeer weinig straling geven, eigenlijk alleen de voedingselectronica in de voet en met één of ander aspect van schermbesturing.

Het probleem met TV’s is tweeledig.

1. TV met bewegend beeld. Oude TV’s, in zwart-wit of in kleur, geven geen enkel probleem bij het bekijken van gewone programma’s. Problemen ontstaan pas als er letters worden gevormd: vroeger al met de homecomputer die op een TV werd ‘afgespeeld’ , later met Teletekst. Ik houd daarvoor de electronica verantwoordelijk die de elektronenstraal beweegt en moduleert. Hoe scherper het beeld, hoe herder de regelelectronica moet werken om de aan/uit-signalen accuraat te verwerken en scherpe letters te maken. Die modulatie gaat waarschijnlijk gepaard met relatief sterke EM velden daar omheen.
2. Moderne TV’s kan ik meestal niet verdragen, ook niet op 5 m afstand. Behalve de bovengenoemde besturingselektronica wijt ik dat aan de schakelende voeding die ook hierin is verwerkt en die direct, dan wel indirect via netspanningsfluctuaties de schadelijke velden genereert.

Het wachten is nu dus op een betaalbare TV met LCD schermen die recentelijk op de markt zijn verschenen.

Ik stel voorop niet gevoelig te lijken voor de sterke hoogfrequente velden van magnetron en GSM, bijv. Ook niet voor de 50 Hz frequentie van het lichtnet. Wel is het zo dat ik me onprettig voel in zekere bedompte ruimten zoals in moderne kantoren met hun talloze elektrische en elektronische voorzieningen zoals ventilatoren voor de klimaatregulatie, automatische verwarming- en lichtregulatie, elektrische typemachines, PC’s, copiers, printers en faxen.

Je kunt je voorstellen dat de elektromagnetische ruis in zulke ruimten enorm is. Metingen van EM velden laten dat ook zien. Terwijl de veldsterkte buiten of in schone huizen ligt in de range van 0-6 nanotesla (nTa), is die in een modern kantoor makkelijk in de buurt van 30 nTa, permanent. In de buurt van transformatoren, PC schermen en andere voedingsapparatuur en onder TL buizen loopt de veldsterkte snel op tot 100 nTa. Dat is eigenlijk onverantwoord als je daar lang in moet verkeren. De vraag is of dat verantwoord is m.b.t. de ARBO vereisten van schone werkplekken.

Persoonlijke maatregelen